Sốc Văn Hóa và Cách Vượt Qua khi Du học Nước Ngoài

Hội chứng Sốc văn hóa (Culture Shock) là 1 vấn đề thường gặp ở các bạn du học sinh. Cẩm nang YK hôm nay xin gửi đến bạn vài thông tin hữu ích về Sốc văn hóa cũng như những giải pháp khắc phục vấn đề này.

SỐC VĂN HÓA LÀ GÌ?

 

Culture shock, hay Sốc Văn hóa, là tình trạng 1 người cảm thấy choáng ngợp, bồn chồn, lo lắng, bối rối... khi phải tiếp xúc với môi trường, xã hội và văn hóa khác biệt so với cuộc sống quen thuộc thường ngày. Khái niệm này được đưa ra lần đầu bởi nhà Nhân loại học người Mỹ Kalervo Oberg năm 1954.

Người ta thường gặp phải Sốc văn hóa khi định cư hoặc di chuyển đến 1 quốc gia mới, 1 môi trường xã hội mới. Những nguyên nhân gây ra Sốc văn hóa có thể là: phải tiếp thu nhiều thông tin, tập tục mới dẫn đến quá tải, rào cản ngôn ngữ, khoảng cách thế hệ, khoảng cách công nghệ, sự thua kém về kỹ năng, sự phụ thuộc vào cá nhân, tổ chức nào đó, cảm giác nhớ nhà v.v....

SỐC VĂN HÓA NGƯỢC LÀ GÌ?

 

Reverse culture shock/ Re-entry shock, còn gọi là Sốc văn hóa ngược, là tình trạng thường xảy ra khi một người thích nghi với văn hóa, lối sống của nước khác, khi quay trở về nước hay môi trường quen thuộc xưa, thì cảm thấy lạ lẫm, bối rối trước mọi thay đổi, khác biệt giữa cái mới và cái cũ, giữa ký ức và hoàn cảnh hiện tại.

Người gặp phải tình trạng Sốc văn hóa ngược thường sẽ rơi vào khủng hoảng về bản sắc và nhân dạng, họ bị giằng xé giữa 2 hay nhiều nền văn hóa khác nhau,  không xác định được đâu mới là chính mình thật sự.

CÁC GIAI ĐOẠN SỐC VĂN HÓA DIỄN RA NHƯ THẾ NÀO?

Hội chứng sốc văn hóa cũng có chu kỳ và giai đoạn đặc trưng riêng.

Ví dụ về chu kỳ Sốc văn hóa trong giai đoạn du học có thể diễn giải như sau:

Giai đoạn 1: thời kỳ Honeymoon ngọt ngào

 

Là giai đoạn khi bạn lần đầu đặt chân đến nước khác. Mọi thứ đối với bạn đều mới mẻ, hấp dẫn và tuyệt vời. Bạn thích thú trước sự khác biệt, gặp gỡ bạn bè mới, giao tiếp bằng ngôn ngữ mới,  thưởng thức những món ăn mới, ngắm nhìn cảnh quan, kiến trúc thẩm mỹ mới. Bạn cảm thấy tự hào về bản thân, về sự thay đổi mà bạn đã đạt được. Giai đoạn này có thể kéo dài nhiều ngày, nhiều tuần, nhiều tháng. Nhưng đúng như cách gọi “tuần trăng mật”, sự ngọt ngào nào rồi cũng có điểm kết thúc của nó.

Giai đoạn 2: Xuất hiện ác cảm, rơi vào trầm cảm

 

Sau khi cuộc sống du học của bạn trải qua giai đoạn màu hồng, thì những bất đồng sẽ bắt đầu xuất hiện. Bạn sẽ từ từ nhận ra những sự khác biệt về tập tục, văn hóa. Bạn bắt đầu cảm thấy chán ghét thái độ của người khác, bạn ngán đồ ăn lạ và thèm cơm mẹ nấu, bạn nhớ không khí quê nhà. Bạn bắt đầu để ý những chuyện dù là nhỏ nhặt nhất, như thời tiết quá lạnh hay quá nóng, cuộc sống quá nhanh hoặc quá chậm v.v...Những điều đó khiến bạn bắt đầu cảm thấy bực bội, bất mãn và thất vọng. Ác cảm khiến những ý nghĩ như “Tôi ghét chỗ này”, “Tôi không muốn ở đây nữa”, “Tôi muốn về nhà” v.v....hình thành. Nhiều người chọn cách thu mình lại, giảm tiếp xúc với người khác để tự điều hòa cuộc sống của mình.

Giai đoạn 3: Lấy lại sự lạc quan, vui vẻ

 

Dù có buồn bực đến đâu, theo thời gian, bạn cũng dần dần thích nghi từng chút một văn hóa lối sống ở nơi bạn đang du học. Giai đoạn này còn gọi là giai đoạn thỏa hiệp, bạn sẽ phải đấu tranh giữa việc muốn rút lui và việc cố gắng vượt qua các trở ngại để đạt sự cân bằng. Nếu vượt qua thành công, bạn sẽ lấy lại được sự lạc quan, vui vẻ, đồng thời xây dựng được thói quen sống thích hợp.

Giai đoạn 4,5: Thích nghi với cuộc sống xa xứ

 

Khi đã tạo lập cho mình thói quen sinh hoạt, bạn cảm thấy bình tĩnh, tự tin hơn rất nhiều. Có thể bạn sẽ gặp vài thời kỳ tâm trạng buồn bực nữa, nhưng nếu vượt qua được mọi thứ, bạn sẽ bước vào thời kỳ ổn định, thích nghi với cuộc sống nơi xứ lạ. Văn hóa nước khác không còn xa lạ với bạn nữa, bạn cảm thấy bình yên như đang ở nhà. Bạn trở lại là chính mình, và bạn thoải mái với điều đó. Tất nhiên có thể vì ý do nào đó bạn sẽ không còn yêu thích quốc gia mà bạn đến du học như thời kỳ đầu nữa, nhưng bạn sẽ kiểm soát cảm xúc của mình tốt hơn, ứng xử văn hóa thành thục hơn, không còn cảm thấy lạc lõng, bơ vơ giữa cộng đồng nữa.

Giai đoạn 6,7: Lạ lẫm khi trở về

 

Thích nghi tốt với môi trường, văn hóa của nước khác là điều thật sự tuyệt vời cho các bạn du học sinh, nhưng việc này lại có thể đem đến rắc rối sau khi bạn trở về nước. Giai đoạn chuẩn bị trở về, bạn sẽ cảm thấy vừa háo hức vừa lo lắng lẫn lộn. Tâm trí bạn giờ đây tràn ngập những hình ảnh, thói quen trong quá khứ, lý tưởng hóa những điều ấy và mong chờ nhìn lại quê hương, gặp lại gia đình, bạn bè. Tâm trạng đó có thể khiến bạn gặp phải cú sốc văn hóa ngược khi trở về nước. Khác với những gì bạn hình dung, bản thân bạn và cuộc sống quanh bạn đều trở nên đổi khác, cách giao tiếp, hành xử trong xã hội cũng không giống với những gì bạn đã quen thuộc trước khi đi du học v.v...Những điều đó làm bạn cảm thấy lạ lẫm, lạc lõng, căng thẳng khó chịu, cần nhiều thời gian để thích ứng.

Giai đoạn 8: Tái hòa nhập, dung hòa văn hóa mới và cũ

 

Sốc văn hóa ngược khiến cho cuộc sống khi mới trở về nước của bạn khá căng thẳng, cần thời gian để sinh hoạt đi trở lại vào nề nếp. Với một số người, việc hồi phục sau cú sốc văn hóa ngược lại trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Thời gian để bạn tái hòa nhập, dung hòa văn hóa mới và cũ dài hay ngắn tùy thuộc vào cách bạn nhìn nhận vấn đề và chủ động sắp xếp thói quen sinh hoạt của mình khi bạn trở về nước.

BIỂU HIỆN CỦA SỐC VĂN HÓA NHƯ THẾ NÀO?

 

Đọc đến đây có thể bạn đã hình dung ra được Sốc văn hóa cơ bản là gì. Nhưng vấn đề là, biểu hiện của Sốc văn hóa như thế nào? Làm sao bạn biết là bạn sẽ hoặc đang gặp phải Sốc văn hóa?

Sau đây là những triệu chứng tâm lý thường gặp với một người đang chịu sốc văn hóa. Hãy đọc và suy ngẫm xem sao nhé:

NHỮNG BIỂU HIỆN CỦA SỐC VĂN HÓA:

- Nóng giận, bực tức

- Buồn chán

- Ăn uống quá nhiều hoặc quá ít, tăng cân hoặc giảm cân bất thường

- Mệt mỏi, ngủ nhiều, hoặc không ngủ được

- Đau đầu, nhức mỏi, thường xuyên bị dị ứng

- Buồn bã, chán nản, cảm giác trống trải

- Cô đơn, nhớ nhà, nhớ bạn bè người thân

- Thấy mất phương hướng, tự hỏi việc mình đến đây là đúng hay sai

- Không muốn tiếp xúc với bất cứ ai, tự cô lập bản thân

- Bất lực, không muốn làm gì nữa

- Vui buồn lẫn lộn, không kiểm soát được cảm xúc

- Căng thẳng với tất cả mọi thứ, dù là chuyện nhỏ nhất

- Phản ứng thái quá, tiêu cực

- Quan trọng hóa vấn đề vệ sinh sạch sẽ của bản thân hoặc môi trường xung quanh

- Khó chịu, ác cảm với văn hóa lối sống của người bản xứ

- Giữ định kiến, cho rằng văn hóa lối sống bản xứ rất xấu xí, còn văn hóa nước mình mới tốt đẹp

- Muốn buông bỏ, trường hợp xấu có thể dẫn đến ý nghĩ tự tử

LÀM SAO ĐỂ VƯỢT QUA CÚ SỐC VĂN HÓA?

 

Nghe có vẻ trầm trọng và đáng sợ các bạn nhỉ? Nhưng đừng lo lắng nhé! YK xin khẳng định với các bạn một điều là vấn đề Sốc văn hóa là phản ứng HOÀN TOÀN BÌNH THƯỜNG, bất cứ ai cũng một hay nhiều lần trải qua trong đời.

Mặc khác, có rất nhiều cách giúp bạn đối phóvượt qua việc Sốc văn hóa. YK xin giới thiệu với bạn một vài cách sau đây nhé:

CHUẨN BỊ TÂM LÝ

 

Đây là bước hết sức quan trọng trước khi bạn lên đường du học. Bạn cần chuẩn  bị sẵn kiến thức về đất nước mà mình sắp đến. Điều đó có nghĩa là bạn phải biết được những mặt tốt, mặt xấu, những khác biệt về khí hậu, thói quen, lễ nghi, tôn giáo, phong tục tập quán (như lái xe bên trái hay phải, đồ ăn thế nào, dùng tay nào để vẫy gọi, những cấm kỵ nên tránh là gì v.v...) của nước bạn sắp đến du học. Nắm rõ được những điều đó, bạn sẽ không còn cảm thấy bất ngờ trong lúc giao tiếp, qua đó tránh được cảm giác sốc và khó chịu nếu có.

GIỮ TƯ DUY RỘNG RÃI

 

Việc thứ hai là bạn phải giữ đầu óc mình rộng mở, sẵn sàng tiếp thu CÁI MỚI, nhập gia tùy tục, học tập văn hóa nước khác, cũng như giữ thói quen những lúc không biết gì thì hỏi người bản xứ. Bạn cũng cần phải tránh lối suy nghĩ thành kiến, thiên vị đối với nước mình mà chê bai nước người, nên biết chấp nhậntôn trọng sự khác biệt giữa mình với người.

LIÊN LẠC VỚI GIA ĐÌNH

 

Đi xa ai cũng nhớ nhà, cho nên việc liên lạc cùng người thân, gia đình cũng là 1 điều quan trọng giúp bạn giữ vững tinh thần khi du học. Hiện nay hầu như việc liên lạc xa đã trở nên vô cùng dễ dàng, với sự xuất hiện của internet, online chat hay mạng xã hội v.v...

Tuy vậy, trong giai đoạn đầu làm quen với cuộc sống mới, bạn chú ý đừng thường xuyên gọi về nhà quá nhiều (ví dụ như ngày nào cũng gọi), vì việc này sẽ khiến bạn gặp khó khăn trong việc hòa nhập với cộng đồng nước ngoài đấy.

KẾT NỐI VỚI CỘNG ĐỒNG

 

Sốc văn hóa khiến bạn cảm thấy mệt mỏi, muốn thu mình lại để bảo vệ sự an toàn của mình. Nhưng bạn biết đấy, việc tách khỏi cộng đồng như vậy càng khiến vấn đề sốc văn hóa của bạn trầm trọng hơn. Hãy cho bản thân mình và những người xung quanh cơ hội tìm hiểu, trao đổi vấn đề với nhau. Bạn có thể tham gia hội nhóm, câu lạc bộ, chơi thể thao, làm tình nguyện, kết bạn với nhiều bạn bè quốc tế (những người đồng cảnh ngộ xa quê như bạn), trao đổi học thuật, văn hóa v.v....Những hoạt động như thế không chỉ giúp bạn trong việc học mà trong cả chuyện thư giãn, vui chơi, giải tỏa căng thẳng nữa.

Ngoài ra, nếu bạn gặp phải khó khăn gì, thì nên mạnh dạn nhờ thầy cô trong lớp, thầy cô phụ trách của trường, bạn bè, hàng xóm v.v... giúp đỡ, thay vì tự mình xoay sở.

Một cách khác cũng khá hay, đó là bạn có thể dành thời gian đi tham quan xung quanh khu mình sống hoặc các di tích, thắng cảnh nổi tiếng ở địa phương. Điều này giúp bạn học hỏi thêm được nhiều kiến thức, làm quen dần với văn hóa, phong tục nước ngoài, và qua đó thích nghi dễ dàng hơn với đời sống du học của mình.

GIỮ SỨC KHỎE TỐT

 

Người ta thường nói: “Trí tuệ tốt trong một thân thể khỏe mạnh”. Cho nên để phòng tránh cũng như phục hồi từ cú Sốc văn hóa, thì một chế độ dinh dưỡng cân bằng và thường xuyên vận động, chơi thể thao sẽ là phương thuốc hiệu quả giúp bạn giữ tinh thần minh mẫn, lạc quan
===========

Qua bài viết này, hi vọng các bạn sẽ có thêm được nhiều thông tin bổ ích về Sốc văn hóa cũng như những cách để đối phó với tình trạng tâm lý không mấy dễ chịu này. Cuộc sống du học nước ngoài không phải chỉ toàn màu hồng, sẽ có lúc bạn cảm thấy lạc lõng, chán nản, nhưng nếu bạn phấn đấu và thích nghi tốt, bạn sẽ gặt hái được rất nhiều kinh nghiệm và trải nghiệm thú vị!

YK chúc chặn đường du học của bạn nhiều may mắn và thành công!

Mọi thắc mắc về vấn đề du học, xin vui lòng liên hệ YK Education để được hỗ trợ nhanh nhất! 

>>> LIÊN HỆ NGAY! <<<

========================

Xem thêm:

Cách check in - check out sân bay khi du học

Giữ an toàn khi đi máy bay

Tinh hoa ẩm thực 4 mùa Hàn Quốc

Bí kíp hòa nhập đời sống Hàn Quốc

Du học Hàn cần mang theo hành lý gì?

(Bài viết do YK Education thực hiện và giữ bản quyền. Vui lòng không sao chép hoặc trích dẫn dưới bất kỳ hình thức nào mà không dẫn nguồn. Xin cảm ơn)

Mời bạn thảo luận hoặc đánh giá về sản phẩm này
YK Education – Mở rộng Chân trời Du học

Để nhận được sự hỗ trợ tốt nhất về dịch vụ, xin hãy nhanh chóng liên hệ với chúng tôi!